datum 7 maart 2003
referte Info-M-03.062
betreft Nieuwe brochure 'Bewust duurzaam bouwen' – een initiatief van de Vlaamse provincies
Op voorstel van gedeputeerde GEORGES dE LANGHE, bevoegd voor MILIEU EN NATUURBEHOUD, deelt de bestendige deputatie het volgende mee :
Voor bouwers en verbouwers is er de nieuwe brochure ‘Bewust Duurzaam Bouwen', een initiatief van de vijf Vlaamse provincies. Het Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen (VIBE vzw) stond in voor de redactie. Een uitgebreide groep organisaties en instellingen werkten eraan mee : de Vlaamse Bouwmeester, de Gezinsbond, het Wereldnatuurfonds (WWF), de Bond Beter Leefmilieu, Dialoog, STIP (Steunpunt voor Informatie en Preventie van Afval en Emissies), OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij), AMINAL (Administratie Milieu-, Natuur-, Land-, en Waterbeheer), … Het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (WTCB) gaf zijn opmerkingen bij de tekst.
De nieuwe brochure laat de lezer nadenken over duurzaam bouwen en helpt hem op weg. Het is geen technische handleiding, maar ze biedt voldoende informatie om samen met een goed architect een degelijke duurzame woning te bouwen.
De titel van de brochure ‘Bewust Duurzaam Bouwen’ vat mooi samen waar het over gaat : op basis van degelijke informatie bewust kiezen voor een duurzaam gebouwd huis en in de toekomst geld én het milieu sparen.
De brochure is verkrijgbaar bij de gemeentebesturen, bij het provinciebestuur of bij het Vlaams Instituut voor Ecologisch Bouwen en Wonen (VIBE). Bij de brochure hoort een map die de gemeenten kunnen gebruiken om eigen informatie toe te voegen. De map bevat dan niet alleen de brochure, maar ook kant-en-klare informatie voor bouwers over de regels die in de eigen gemeente gelden, over subsidies, interessante adressen, …
Geld besparen
In de brochure leest men zowat alles over duurzaam bouwen én over het rendement daarvan. Door het milieu te sparen, spaart men immers ook geld. Wat men investeert tijdens de bouwfase van de woning verdient men dubbel en dik terug tijdens de gebruiksfase, alleen al door water- en energiebesparing. Bovendien zal de waarde van een duurzaam gebouwd huis in de komende jaren alleen maar toenemen. Er zijn niet alleen wettelijke initiatieven die daartoe zullen bijdragen, ook de financiële sector laat nu al zijn voorkeur blijken.
‘Duurzaam’ kan letterlijk begrepen worden als iets wat lang meegaat. Duurzaam bouwen is meer dan dat : het betekent rekening houden met mens en milieu, zuinig zijn met water, energie en grondstoffen, maar ook met de open ruimte. Een huis in de stad of in het centrum van het dorp is dus bijna altijd ‘duurzamer’ dan een mooie milieuvriendelijke villa in de natuur.
Duurzaam bouwen is ook méér dan een zonnepaneel op het dak. Door een goed ontwerp van de woning kan men veel energie en water besparen én een gezonde en comfortabele woning bouwen. Men kan daarbij ook nog eens de meest milieuvriendelijke bouwmaterialen gebruiken.
De Vlaamse provinciebesturen stimuleren hun burgers om duurzaam te bouwen en zo niet alleen geld te sparen, maar ook het milieu en de toekomst te vrijwaren. De provinciebesturen trachten ook zelf het goede voorbeeld te geven. Er zijn meer en meer modelprojecten die regelmatig open staan voor het publiek. Verschillende besturen trachten bij hun bouwprojecten rekening te houden met duurzaam bouwen en schakelen extern advies in, er worden in een aantal gevallen subsidies gegeven, er wordt een vormingsaanbod uitgewerkt, …
De nieuwe brochure gaat uit van een brede visie op duurzaam bouwen. Het concept duurzame ontwikkeling is het referentiekader : het gaat over milieu (én gezondheid), sociale én economische aspecten. Deze brede visie sluit aan bij de benadering die het Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen (VIBE) hanteert.
Duurzaam bouwen is dus het zodanig ontwerpen, bouwen en inrichten, beheren en gebruiken van gebouwen (en stedelijke omgeving), dat de milieu- en gezondheidsaspecten ten gevolge van het bouwen en de bebouwde omgeving tot een minimum worden beperkt.
Bovendien wordt, uitgaande van die brede visie, ook rekening gehouden met sociale aspecten (o.m. toegankelijkheid en aanpasbaarheid) én met de relatie tussen Noord en Zuid (o.m. arbeidsomstandigheden, hout met FSC-label 'afkomstig uit goed beheerde bossen). Grondstoffen en materialen zijn dus liefst afkomstig uit de directe omgeving en zijn geproduceerd onder de best mogelijke sociale omstandigheden.
Duurzaam bouwen betekent dus rekening houden met mens en milieu, zuinig zijn met water, energie en grondstoffen, maar ook met de open ruimte. Ook mobiliteit is een aandachtspunt : een huis in de stad of in het centrum van het dorp is, door het beperkt aantal autokilometers dat de gebruikers ervan moeten afleggen, altijd duurzamer dan de meest ecologische woning in de natuur.
Om duurzaam te bouwen wordt een 3-stappen-strategie gehanteerd : (1) voorkom onnodig gebruik (van energie, water en grondstoffen); (2) gebruik onuitputtelijke of hernieuwbare bronnen en (3) gebruik (eindige) bronnen optimaal. Vandaar wat materiaalgebruik betreft ook de voorkeur voor zogenaamde nagroeibare (hout, vlas, papiervlokkenisolatie, kurk, … ) of ruim voorradige grondstoffen (baksteen, kalkzandsteen, leem, … ).
In de brochure komen achtereenvolgens volgende thema’s aanbod : waar wonen, bouwen of verbouwen, isoleren, ventilatie, verwarming en energie, materialen, water.
Duurzame ontwikkeling mag dan al geen uitdrukkelijke kerntaak zijn, de Vlaamse provincies gebruiken dit concept meer en meer bij het uitstippelen van hun beleid.
Duurzaamheid is een belangrijk aandachtspunt voor het formuleren van provinciaal beleid en er gaan steeds meer stemmen op om systematisch alle provinciale beleidsinitiatieven te toetsen op hun duurzaamheid. Ook het ontwikkelen van indicatoren en duurzaamheidsbarometers staat op het provinciale verlanglijstje. Er worden heel wat inspanningen gedaan om te komen tot meer integratie en afstemming van het provinciale beleid.
Daarmee gaan de provinciebesturen in op de adviezen van de Vlaamse Mina-raad die aan alle overheden vraagt duurzame ontwikkeling beter te verankeren in de beleidsprocessen en hiervoor de nodige instrumenten te ontwikkelen.
Een provinciaal beleid inzake duurzaam bouwen is één van de meest concrete, meest zichtbare stappen. Al enkele jaren timmeren de Vlaamse provincies aan deze weg : de brochure die nu verschijnt is eigenlijk de opvolger van een eerste publicatie die in 1998 verscheen. Ondertussen groeiden er heel wat aanvullende initiatieven : eigen provinciale voorbeeldgebouwen en demonstratieprojecten, vormingsinitiatieven en cursussen, subsidiemaatregelen, ondersteuning van de gemeenten, …
Uit een recent onderzoek van het Centrum Duurzaam bouwen in Heusden-Zolder (nog niet gepubliceerd) blijkt dat ongeveer 35% van de Vlamingen ooit gehoord heeft van duurzaam bouwen. De onderzoekers adviseren, op basis van dit onderzoek bij 1000 Vlamingen, om veel aandacht te besteden aan juiste en concrete informatieverstrekking, rekening te houden met ingeburgerde tradities en te wijzen op de persoonlijke en financiële voordelen van duurzaam bouwen. De Vlaamse provinciebesturen blijken met hun inspanningen (onder meer met deze nieuwe brochure) inderdaad in te spelen op deze knelpunten.
Ondanks de verschillen tussen de provincies onderling en de grote verscheidenheid, zorgen deze provinciale initiatieven voor een concrete aanvulling (invulling) van het soms abstracte en beperkte Vlaamse of federale beleid. Dat vormt jammer genoeg nog té weinig een duidelijk beleidskader, een stimulerende omgeving. Er zijn ondertussen wel een aantal federale fiscale maatregelen, maar de zogenaamde Vlaamse energieprestatieregeling voor gebouwen is er nog steeds niet.
Brochure en info :
Provinciebestuur Oost-Vlaanderen
Dienst 81 - Planning en Natuurbehoud
Gouvernementstraat 1, 9000 Gent
contactpersoon : Eva Naessens
tel. 09-267 84 48
fax : 09-267 84 93
e-mail : planning.en.natuurbehoud@oost-vlaanderen.be
Statiestraat 115, 2600 Antwerpen (Berchem)
tel. 03-239 74 23
fax : 03-230 91 26
e-mail : info@vibe.be